Chatbots op je website en de transparantieplicht

Kort antwoord

Als je een chatbot op je website hebt die met mensen communiceert, moet je bezoekers daar actief van op de hoogte stellen. Dat is verplicht vanaf 2 augustus 2026 op grond van artikel 50 van de AI Act. De verplichting geldt voor jou als deployer, dus als de partij die de chatbot inzet, ook als je hem niet zelf hebt gebouwd.

Wat zegt artikel 50 precies?

Artikel 50 van de AI Act bevat de transparantieverplichtingen voor AI-systemen die direct met mensen communiceren. De kern voor chatbots staat in artikel 50(1): gebruikers moeten op een duidelijke en begrijpelijke manier worden geïnformeerd dat ze met een AI-systeem te maken hebben. Dat moet gebeuren op het moment dat de interactie begint, niet ergens verstopt in de algemene voorwaarden.

De verplichting geldt niet als het voor een normaal oplettende persoon al volkomen duidelijk is dat hij of zij met een AI praat. Maar in de praktijk is die uitzondering smal. Een chatbotvenster met een menselijke naam en een profielfoto valt daar niet onder.

Voor wie geldt dit?

De AI Act maakt onderscheid tussen providers (de partij die het AI-systeem bouwt of op de markt brengt) en deployers (de partij die het systeem in de praktijk inzet). Als je een chatbot van een externe leverancier op je website plaatst, ben jij de deployer. De transparantieplicht uit artikel 50(1) rust op jou, niet op de leverancier.

Dat betekent concreet:

• Je gebruikt een standaard chatbottool van een SaaS-aanbieder: jij bent verantwoordelijk voor de melding aan de bezoeker.
• Je hebt een maatwerkchatbot laten bouwen door een bureau: jij bent deployer, het bureau is provider.
• Je hebt zelf een chatbot gebouwd en ingezet: je bent tegelijk provider en deployer.

De verplichting geldt voor bedrijven van elke omvang, dus ook voor het mkb.

Wat moet je precies melden?

De wet schrijft voor dat de melding duidelijk en begrijpelijk is. Juridisch jargon of kleine lettertjes voldoen niet. In de praktijk betekent dit:

• Vermeld bij de start van het gesprek dat de bezoeker met een AI-systeem praat.
• Gebruik gewone taal, geen technische omschrijvingen.
• Zorg dat de melding zichtbaar is voordat de bezoeker begint te typen, niet pas daarna.

Een zin als "Je chat met een AI-assistent" of "Dit is een geautomatiseerde chatbot" is voldoende. Je hoeft niet te vermelden welk model of welke leverancier je gebruikt.

Wat als je chatbot een menselijke naam heeft?

Veel bedrijven geven hun chatbot een naam als "Lisa" of "Max" om de interactie vriendelijker te maken. Dat mag, maar de transparantieplicht vervalt daarmee niet. Je moet nog steeds melden dat het om een AI gaat. De naam is geen vervanging voor de melding.

Het actief doen alsof de chatbot een mens is, terwijl de gebruiker daar expliciet naar vraagt, is verboden. Dat valt onder de bredere verboden in artikel 5 van de AI Act, die al gelden sinds 2 februari 2025.

Wanneer moet dit geregeld zijn?

De deadline voor artikel 50(1) is 2 augustus 2026. Dit is een harde deadline die niet is uitgesteld door de Digital Omnibus-verordening. Er is wel een nuance voor gegenereerde content met watermerken: voor bestaande systemen geldt daarvoor 2 december 2026 op grond van artikel 50(2), maar dat gaat over iets anders dan de chatbotmelding zelf.

Voor de chatbotmelding geldt dus: 2 augustus 2026, geen uitstel, geen uitzondering voor kleine bedrijven.

Wat zijn de gevolgen als je het niet regelt?

De AI Act kent boetes die kunnen oplopen tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde jaaromzet, afhankelijk van welk bedrag hoger is. Voor transparantieovertredingen geldt een lager maximum dan voor verboden praktijken, maar de handhavingsbevoegdheid is er. Nationale toezichthouders zijn verantwoordelijk voor de uitvoering. In Nederland is dat naar verwachting de Autoriteit Persoonsgegevens in combinatie met andere toezichthouders, maar de exacte taakverdeling wordt nog uitgewerkt.

Voor het mkb is het risico op een directe hoge boete bij een eerste overtreding beperkt, maar reputatieschade en klachten van consumenten zijn reëler risico's op korte termijn.

Praktische checklist voor je chatbot

Dit zijn de stappen die je nu kunt zetten:

1. Inventariseer welke chatbots je gebruikt, op je website, in je klantenservice of via andere kanalen.

2. Controleer of er al een duidelijke AI-melding zichtbaar is bij de start van elk gesprek.

3. Pas de welkomsttekst of het openingsscherm aan als die melding ontbreekt.

4. Leg vast wie in jouw organisatie verantwoordelijk is voor het bijhouden van deze instelling.

5. Controleer je contract met de chatbotleverancier: levert die de technische mogelijkheid om een melding te tonen, of moet je dat zelf inrichten?

6. Documenteer wat je hebt gedaan, zodat je bij een controle kunt aantonen dat je de verplichting serieus neemt.

Wat als je chatbot ook andere functies heeft?

Sommige chatbots doen meer dan alleen vragen beantwoorden. Ze kunnen aanbevelingen doen, klantdata verwerken of beslissingen ondersteunen. Afhankelijk van de toepassing kunnen aanvullende verplichtingen gelden, bijvoorbeeld uit artikel 26 voor hoog-risico AI-systemen of uit de AVG voor de verwerking van persoonsgegevens. De transparantieplicht uit artikel 50 staat los van die andere verplichtingen en geldt altijd, ook als de chatbot verder geen hoog-risico functies heeft.

Volgende stap

Controleer vandaag of je chatbot een duidelijke AI-melding toont bij de start van elk gesprek. Dat is de eenvoudigste aanpassing die je kunt maken en die direct voldoet aan artikel 50(1). Wil je weten welke andere AI Act-verplichtingen op jouw bedrijf van toepassing zijn? Doe de gratis zelfscan op nuchter.ai en krijg een overzicht op maat.