AI-gegenereerde content markeren: wat verandert er op 2 december 2026?

Kort antwoord

Op 2 december 2026 moeten bestaande generatieve AI-systemen machineleesbare watermerken of metadata toevoegen aan AI-gegenereerde afbeeldingen, audio en video. Voor nieuwe systemen die na 2 augustus 2026 in gebruik worden genomen geldt deze verplichting direct. Dit staat in artikel 50, lid 2 van de AI Act en is via de Digital Omnibus (Verordening 2026/1744) uitgesteld ten opzichte van de oorspronkelijke datum van 2 augustus 2026.

Wat staat er precies in artikel 50, lid 2?

Artikel 50, lid 2 verplicht aanbieders van generatieve AI-systemen om technische oplossingen te implementeren die AI-gegenereerde content herkenbaar maken. Concreet gaat het om machineleesbare markeringen, zoals watermerken of metadata, die in de output zelf zijn ingebed.

Dit geldt voor:

• Afbeeldingen die volledig of grotendeels door AI zijn gegenereerd
• Audio-opnames die door AI zijn gegenereerd of bewerkt
• Videobestanden die door AI zijn gegenereerd of bewerkt
• Synthetische tekst die gepubliceerd wordt met het doel het publiek te informeren over zaken van algemeen belang

Let op: voor gewone zakelijke tekst, zoals een e-mail of een offerte die je met ChatGPT schrijft, geldt deze watermerkverplichting niet automatisch. Die valt eerder onder de bredere transparantieverplichtingen van artikel 50, leden 1, 3 en 4, waarvoor de deadline 2 augustus 2026 is en die niet is uitgesteld.

Waarom twee verschillende deadlines?

De AI Act maakt onderscheid tussen nieuwe en bestaande systemen. Systemen die na 2 augustus 2026 op de markt komen of in gebruik worden genomen moeten direct voldoen aan artikel 50, lid 2. Voor systemen die al voor die datum draaien heeft de wetgever via de Digital Omnibus extra tijd gegeven tot 2 december 2026.

Dit onderscheid is praktisch: bestaande systemen moeten technisch worden aangepast, wat tijd kost. Nieuwe systemen kunnen watermerktechnologie van meet af aan inbouwen.

Wie is verantwoordelijk: provider of deployer?

De watermerkverplichting van artikel 50, lid 2 rust primair op de provider, dat wil zeggen degene die het AI-systeem ontwikkelt of op de markt brengt. Als mkb-bedrijf gebruik je doorgaans tools van grote aanbieders zoals Adobe, Midjourney, OpenAI of ElevenLabs. Zij zijn verantwoordelijk voor het technisch implementeren van de watermerken.

Maar als deployer, de partij die het systeem inzet voor eindgebruikers of klanten, heb je ook verplichtingen. Artikel 26 legt deployers op om systemen alleen te gebruiken conform de instructies van de provider en om niet actief watermerken te verwijderen of te omzeilen. Verwijder je een watermerk uit AI-gegenereerde content voordat je die publiceert, dan overtreed je de AI Act.

Wat betekent dit concreet voor het mkb?

Voor de meeste mkb-bedrijven verandert er op 2 december 2026 weinig in de dagelijkse praktijk, mits je tools gebruikt van providers die hun zaakjes op orde hebben. Toch zijn er een paar concrete actiepunten:

• Controleer of de AI-tools die je gebruikt voor beeld, audio of video watermerktechnologie ondersteunen of gaan ondersteunen voor de deadline.
• Leg in je interne werkwijze vast dat medewerkers geen watermerken mogen verwijderen uit AI-gegenereerde bestanden.
• Als je zelf een platform of tool bouwt waarmee klanten of gebruikers AI-content genereren, ben je provider en moet je zelf watermerken implementeren.
• Bewaar documentatie over welke tools je gebruikt en welke versie, zodat je bij een controle kunt aantonen dat je op bestaande systemen vertrouwde die onder de uitgestelde deadline vielen.

Wat is het verschil met de deadline van 2 augustus 2026?

Dit is een veelgestelde vraag, want de twee data liggen dicht bij elkaar. Het verschil is als volgt:

Op 2 augustus 2026 gaan de transparantieverplichtingen van artikel 50, leden 1, 3 en 4 in. Dat gaat over het melden aan gebruikers dat ze met een AI-systeem communiceren, het labelen van deepfakes en het markeren van AI-gegenereerde tekst over zaken van algemeen belang. Deze deadline is niet uitgesteld.

Op 2 december 2026 gaat de watermerkverplichting voor bestaande generatieve systemen in. Dat gaat over de technische inbedding van machineleesbare markeringen in beeld, audio en video. Deze deadline is wel uitgesteld via de Digital Omnibus.

Kort gezegd: 2 augustus 2026 is voor zichtbare, mensleesbare transparantie. 2 december 2026 is voor technische, machineleesbare markeringen in bestaande systemen.

Wat als je nu al AI-content publiceert?

Je hoeft niet te wachten tot een deadline om verantwoord te handelen. Veel platforms voegen al vrijwillig metadata toe aan AI-gegenereerde content. Adobe Content Credentials en de C2PA-standaard zijn voorbeelden van technische oplossingen die al in gebruik zijn. Als je nu al AI-gegenereerde afbeeldingen of video publiceert, is het verstandig te controleren of je tool deze metadata al meestuurt en of je die niet per ongeluk verwijdert bij het exporteren of uploaden.

Nuchtere volgende stap

De deadline van 2 december 2026 is voor de meeste mkb-bedrijven geen reden tot paniek, maar wel een reden om nu al te inventariseren welke AI-tools je gebruikt voor het genereren van beeld, audio en video. Weet je niet zeker of jouw bedrijf provider of deployer is, of welke verplichtingen voor jou gelden? Doe de gratis zelfscan op nuchter.ai en krijg in een paar minuten een helder beeld van jouw situatie.